وقتی جشنهای خودمان را فراموش میکنیم، دیگران برایمان جشن میسازند!

نسل جوان ایرانی را نباید به خاطر استقبال از جشنهای غربی سرزنش کرد؛ باید از خود پرسید چرا نتوانستهایم آیینهای باشکوه و ریشهدار سرزمینمان را به بخشی جذاب و زنده از زندگی نسل امروز تبدیل کنیم؟ این روزها کافی است سری به شبکههای اجتماعی، فروشگاهها، کافهها و مراکز خرید بزنیم تا نشانههای پررنگ جشنهایی چون
نسل جوان ایرانی را نباید به خاطر استقبال از جشنهای غربی سرزنش کرد؛ باید از خود پرسید چرا نتوانستهایم آیینهای باشکوه و ریشهدار سرزمینمان را به بخشی جذاب و زنده از زندگی نسل امروز تبدیل کنیم؟
این روزها کافی است سری به شبکههای اجتماعی، فروشگاهها، کافهها و مراکز خرید بزنیم تا نشانههای پررنگ جشنهایی چون هالووین و ولنتاین را ببینیم؛ جشنهایی که با تبلیغات گسترده، طراحیهای جذاب و جلوههای رنگارنگ، بهویژه در میان بخشی از نسل جوان ایرانی جای خود را باز کردهاند.
اما در همین سرزمین، چند نفر از جوانان ما میدانند جشن مهرگان چه زمانی برگزار میشود؟ چند نفر با فلسفه جشن سده آشنایند؟ چه تعداد از آیینهای سپندارمذگان، تیرگان و دیگر جشنهای باستانی ایران شناختی فراتر از یک نام دارند؟
پرسش اساسی این نیست که چرا جوان ایرانی هالووین را جشن میگیرد یا برای ولنتاین هدیه میخرد؛ پرسش مهمتر این است که ما برای شناساندن جشنها و آیینهای خودمان به این نسل چه کردهایم؟
واقعیت آن است که بخشی از میراث فرهنگی ایران را نه دیگران از ما گرفتهاند و نه گذر زمان بهتنهایی از میان برده است؛ بلکه خودمان در انتقال آن به نسلهای بعد کوتاهی کردهایم.
ما سرزمین جشنها بودهایم؛ سرزمینی که مردمانش برای آغاز بهار، برداشت محصول، روشنایی آتش، بارش باران، مهرورزی، پیروزی روشنایی بر تاریکی و حتی پاسداشت طبیعت، آیین و جشن داشتهاند.
در فرهنگ ایرانی، شادی صرفاً یک سرگرمی گذرا نبوده، بلکه بخشی از هویت اجتماعی، همبستگی مردم و شیوه زیستن آنان به شمار میرفته است.
نیاکان ما جشن را به زندگی پیوند زده بودند؛ اما ما در انتقال این میراث، گاه آن را به چند سطر در کتابهای تاریخی، چند تصویر در موزهها و چند مراسم محدود و تشریفاتی تقلیل دادهایم.
نسلی که جشنهای سرزمینش را نشناسد، طبیعی است که جشنهای دیگران برایش جذابتر جلوه کند.
وقتی رسانهها، مدارس، دانشگاهها، نهادهای فرهنگی و حتی خانوادهها نتوانند روایت زیبایی از آیینهای ایرانی ارائه کنند، نمیتوان انتظار داشت نسل جوان صرفاً به دلیل قدمت تاریخی، به آن آیینها علاقهمند شود.
فرهنگ با دستور زنده نمیماند؛ با تجربه، مشارکت، زیبایی، شادی و تکرار در زندگی روزمره ماندگار میشود.
هالووین و ولنتاین تنها یک مناسبت تقویمی نیستند؛ پشت آنها صنعت تبلیغات، سرگرمی، محصولات فرهنگی، فیلم، موسیقی، فضای مجازی و بازاریابی قرار گرفته است. این مناسبتها به تجربهای اجتماعی و اقتصادی تبدیل شدهاند و همین ویژگی، قدرت نفوذشان را افزایش داده است.
اما ما برای مهرگان چه کردهایم؟ برای جشن سده چه برنامهای داشتهایم؟ چند جشنواره ملی، چند اثر هنری ماندگار، چند برنامه جذاب نوجوانانه و چند رویداد شهری برای آشنایی نسل جوان با این میراث طراحی کردهایم؟
چرا جوان ایرانی باید با نمادهای هالووین آشنا باشد، اما نداند جشن سده چه جایگاهی در فرهنگ نیاکانش داشته است؟
چرا برای ولنتاین، فروشگاهها از هفتهها قبل آراسته میشوند، اما سپندارمذگان، که در روایتهای فرهنگی امروز با مهرورزی پیوند خورده، کمتر فرصتی برای معرفی پیدا میکند؟
البته مسئله، مخالفت با فرهنگهای دیگر یا نفی شادی جوانان نیست. آشنایی با فرهنگ ملتها میتواند فرصتی ارزشمند برای گفتوگو و تعامل فرهنگی باشد. آنچه جای نگرانی دارد، ناشناخته ماندن فرهنگ خودی در کنار شناخت روزافزون آیینهای دیگران است.
نمیتوان از جوانان خواست جشنهای غربی را کنار بگذارند، در حالی که جایگزینی جذاب، اجتماعی و متناسب با سلیقه و نیازهای آنان فراهم نکردهایم.
احیای جشنهای ایرانی نیز با صدور بخشنامه و برگزاری چند همایش رسمی محقق نمیشود. این جشنها باید دوباره به خیابانها، پارکها، مدارس، دانشگاهها، کافهها، مراکز فرهنگی و جمعهای خانوادگی بازگردند؛ البته نه به شکل نمایشی و دستوری، بلکه با مشارکت واقعی مردم و بهویژه جوانان.
هنرمندان، نویسندگان، رسانهها، تولیدکنندگان محتوا و فعالان گردشگری میتوانند روایت تازهای از این میراث کهن خلق کنند. شهرداریها و نهادهای فرهنگی نیز میتوانند به جای برنامههای تکراری، جشنهای ایرانی را به رویدادهایی شاد، فراگیر و خاطرهانگیز تبدیل کنند.
باید پذیرفت که نسل جدید با گذشته بیگانه نیست؛ با شیوههای کهنه معرفی گذشته ارتباط برقرار نمیکند.
جوان امروز اگر زیبایی، معنا و جذابیت جشنهای ایرانی را لمس کند، میتواند خود به بهترین روایتگر و پاسدار این میراث تبدیل شود.
فرهنگ را نمیتوان تنها با افتخار کردن به تاریخ حفظ کرد؛ باید آن را زندگی کرد.
ایران برای جشن گرفتن، نیازی به وام گرفتن مناسبت از دیگران ندارد؛ این سرزمین گنجینهای کمنظیر از آیینهای شاد و انسانی در اختیار دارد. اما داشتن این گنجینه کافی نیست؛ باید آن را شناخت، به نسل جوان شناساند و زمینه تجربه دوبارهاش را فراهم کرد.
شاید وقت آن رسیده باشد که به جای گلایه از گسترش هالووین و ولنتاین، از خود بپرسیم چرا نتوانستهایم مهرگان، سده، تیرگان و دهها آیین زیبای ایرانی را به همان اندازه در زندگی نسل جدید پررنگ کنیم؟
مشکل این نیست که جشنهای دیگران به خانههای ما راه یافتهاند؛ مشکل آن است که ما درهای خانه را به روی جشنهای خودمان بستهایم.
و چه تلخ خواهد بود اگر روزی فرزندان این سرزمین، نام و نشان جشنهای ملتهای دیگر را بهتر از آیینهای سرزمین مادری خود بشناسند.
سعیده درخش’ روزنامه نگار
برچسب ها :
ناموجود- نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
- نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
- نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.

ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0