زنان مسلمان؛ نیمه پنهان اما بنیادین در محور مقاومت

وقتی از «محور مقاومت» سخن می‌گوییم، معمولاً نگاه‌ها به صحنه‌های سیاسی، نظامی و رهبران مرد معطوف می‌شود، اما آنچه کمتر دیده شده و شاید سنگ‌ بنای بسیاری از پایداری‌ها باشد، حضور زنان مسلمان در این جریان است؛ زنانی که نقش‌شان نه تنها در پشت صحنه، بلکه در شکل‌دهی فرهنگ، هویت و استمرار مقاومت نقشی حیاتی داشته است.

زن مسلمان در محور مقاومت، صرفاً یک همراه خاموش نیست؛ او معمار اخلاق، حافظ هویت و پرورش‌دهنده نسلی است که معنای ایستادگی را درک می‌کند، درست مانند مقاومت زنان در عزه که درس بزرگی به کودکان خود دادند هرچند که بسیاری از آنها دیگر کودکی ندارند.

در کشورهای مختلف منطقه ـ از ایران تا لبنان، از فلسطین تا عراق و سوریه ـ زنان، با رویکردهای متفاوت اما هدفی مشترک، در شکل‌گیری گفتمان مقاومت مؤثر بوده‌اند.
بخشی از این حضور، فرهنگی و اجتماعی است: زنانی که در رسانه‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای تربیتی، روایت مقاومت را منتقل می‌کنند. آنها حافظه جمعی را زنده نگه می‌دارند و اجازه نمی‌دهند ظلم، اشغال و تحقیر به یک «سرنوشت پذیرفته‌شده» تبدیل شود.

در سطح دیگر، نقش زنان در عرصه‌های امدادی، درمانی و اجتماعی بسیار حائز اهمیت است. آنان در بحران‌ها، جنگ‌ها و محاصره‌ها، شبکه‌های حمایتی شکل داده‌اند؛ از تأسیس مدارس موقت گرفته تا راه‌اندازی گروه‌های داوطلبی برای کمک به آوارگان و مجروحان مقاومت برای آنها نه جنگ، بلکه حیات و کرامت است.

نکته‌ی مهم دیگر، حضور زنان در حوزه اندیشه و نظریه‌پردازی است، زنان دانشگاهی، نویسنده و پژوهشگر، بخش مهمی از تبیین فلسفه مقاومت را بر دوش دارند. آنها با قلم و بیان خود، مقاومت را از سطح یک واکنش لحظه‌ای، به یک جریان فکری و هویتی تبدیل کرده‌اند.

البته نباید فراموش کرد که زنان در محور مقاومت، صرفاً «تابع یک جریان مردانه» نیستند. آنان کنشگرانی مستقل‌اند که با انتخاب آگاهانه، در برابر بی‌عدالتی و سلطه‌جویی ایستاده‌اند؛ نه برای جنگ، بلکه برای حق زندگی، حق هویت و حق تعیین سرنوشت.

در نهایت، باید گفت:اگر مقاومت را درختی تنومند بدانیم، زنان مسلمان ریشه‌های پنهان آن‌اند؛ همان بخش‌هایی که دیده نمی‌شوند، اما بدون آن‌ها، هیچ تنه‌ای توان ایستادن ندارد.
آنها نیمهٔ تصویری‌اند که تنها با شناخت نقششان، می‌توان معنای کامل مقاومت را درک کرد.