تاریخ انتشار : جمعه 4 سپتامبر 2026 - 14:20
کد خبر : 1998

یزد؛ میزبان گفت‌وگوی ملی درباره اعتیاد و رفتارهای پرخطر

سعیده السادات درخش؛ فعال رسانه‌ای

  از تولید علم تا کنش اجتماعی؛ کنگره‌ای که می‌خواهد اعتیاد را چندبعدی ببیند

   از تولید علم تا کنش اجتماعی؛ کنگره‌ای که می‌خواهد اعتیاد را چندبعدی ببیند

اعتیاد دیگر تنها در اتاق‌های درمان، مراکز ترک و آمارهای رسمی خلاصه نمی‌شود. تغییر الگوهای مصرف، ظهور وابستگی‌های رفتاری و گسترش رفتارهای پرخطر، مسئله را پیچیده‌تر از گذشته کرده است. در چنین شرایطی، سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر در یزد، با گردهم‌آوردن پژوهشگران، متخصصان و فعالان حوزه سلامت، تلاش

اعتیاد دیگر تنها در اتاق‌های درمان، مراکز ترک و آمارهای رسمی خلاصه نمی‌شود. تغییر الگوهای مصرف، ظهور وابستگی‌های رفتاری و گسترش رفتارهای پرخطر، مسئله را پیچیده‌تر از گذشته کرده است.

در چنین شرایطی، سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر در یزد، با گردهم‌آوردن پژوهشگران، متخصصان و فعالان حوزه سلامت، تلاش دارد تصویری چندبعدی از یکی از مهم‌ترین آسیب‌های اجتماعی ارائه دهد؛ تصویری که در آن، علم بدون مشارکت جامعه کافی نیست و مقابله با اعتیاد، بیش از هر زمان دیگری به «کنش جمعی» نیاز دارد.

اعتیاد؛ مسئله‌ای فراتر از یک بیماری فردی

برگزاری سومین کنگره بین‌المللی و پنجمین کنگره ملی اعتیاد و رفتارهای پرخطر در یزد، بار دیگر توجه جامعه علمی و نظام سلامت را به پدیده‌ای جلب کرده است که سال‌هاست در میان مهم‌ترین دغدغه‌های اجتماعی و بهداشتی کشور قرار دارد.

اما آنچه این دوره از کنگره را از نگاه برگزارکنندگان متمایز می‌کند، تلاش برای عبور از نگاه سنتی و تک‌بعدی به اعتیاد است.

در این نگاه، اعتیاد تنها به مصرف مواد محدود نیست و عوامل مختلف زیستی، روان‌شناختی، اجتماعی و فرهنگی در شکل‌گیری و تداوم آن نقش دارند. به همین دلیل نیز درمان فرد، به‌تنهایی نمی‌تواند پایان مسیر باشد.

پژوهشگران و صاحب‌نظران حاضر در این کنگره، بر این باورند که مقابله مؤثر با اعتیاد باید از محیط خانواده و مدرسه آغاز شود، در نظام سلامت ادامه پیدا کند و با حمایت اجتماعی و بازتوانی، زمینه بازگشت فرد به زندگی عادی را فراهم کند.

این رویکرد، اعتیاد را از یک مسئله صرفاً فردی خارج می‌کند و آن را به موضوعی مرتبط با سلامت عمومی، خانواده و آینده جامعه تبدیل می‌سازد.

چهره‌های تازه یک آسیب قدیمی

یکی از محورهای مهم کنگره، توجه به تغییر چهره اعتیاد و رفتارهای پرخطر در جامعه امروز است.

اگر در گذشته، بحث اعتیاد بیشتر حول مواد مخدر و روان‌گردان‌ها شکل می‌گرفت، اکنون وابستگی‌های رفتاری و برخی آسیب‌های نوظهور نیز به دغدغه متخصصان تبدیل شده‌اند.

وابستگی به فضای مجازی و دیگر رفتارهای اعتیادی، بخشی از واقعیت‌های جدیدی هستند که نیازمند مطالعه، شناخت و طراحی مداخلات متناسب‌اند.

هم‌زمان، ارتباط اعتیاد با دیگر رفتارهای پرخطر از جمله خشونت، خودکشی، رفتارهای جنسی پرخطر و رانندگی پرخطر نیز اهمیت نگاه جامع به این مسئله را بیشتر کرده است.

پیام روشن این تغییرات آن است که سیاست‌گذاری در حوزه اعتیاد نمی‌تواند تنها بر الگوهای گذشته تکیه کند. جامعه تغییر کرده و آسیب‌ها نیز همراه با آن تغییر کرده‌اند.

۴۵۰ اثر علمی برای یک مسئله اجتماعی

استقبال پژوهشگران از فراخوان علمی این کنگره، یکی از نشانه‌های توجه گسترده دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی به مسئله اعتیاد است.

بر اساس آمار اعلام‌شده، ۴۵۰ اثر علمی به دبیرخانه کنگره ارسال شده که پس از داوری تخصصی، ۳۴۵ اثر برای ارائه پذیرفته شده است.

از میان آثار پذیرفته‌شده، ۱۳۵ مقاله در قالب سخنرانی و ۲۱۹ اثر در قالب پوستر علمی ارائه می‌شود.

این حجم از مشارکت علمی نشان می‌دهد که اعتیاد و رفتارهای پرخطر، به یکی از حوزه‌های فعال پژوهشی در کشور تبدیل شده است؛ حوزه‌ای که از علوم پزشکی و روان‌شناسی فراتر رفته و پژوهشگران رشته‌های مختلف علوم اجتماعی و رفتاری را نیز به خود جذب کرده است.

همچنین بیش از نیمی از آثار ارائه‌شده از سوی بانوان و بخش قابل توجهی نیز توسط پژوهشگران و دانشجویان مقاطع مختلف تحصیلی ارائه شده است؛ موضوعی که از حضور گسترده نسل جدید پژوهشگران در این حوزه حکایت دارد.

۲۲ پنل برای گفت‌وگو درباره یک بحران پیچیده

برنامه علمی کنگره با برگزاری ۲۲ پنل تخصصی و حضور ۵۰ سخنران کلیدی دنبال می‌شود.

تنوع موضوعات مطرح‌شده در این نشست‌ها، گستردگی مسئله اعتیاد را نشان می‌دهد.

از پیشگیری و درمان گرفته تا پژوهش‌های زیستی و روان‌شناختی، از سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری تا نقش فناوری‌های نوین، از اعتیادهای رفتاری تا مداخلات جامعه‌محور و سلامت روان؛ همه این موضوعات در یک نقطه مشترک‌اند: یافتن راهی برای کاهش آسیب.

حضور صاحب‌نظران داخلی و خارجی نیز فرصتی برای تبادل تجربه و بررسی رویکردهای مختلف در مواجهه با اعتیاد فراهم کرده است.

با این حال، پرسش اصلی همچنان باقی است؛ اینکه نتایج این نشست‌ها و مقالات، پس از پایان کنگره تا چه اندازه می‌تواند وارد چرخه تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری شود؟

پیشگیری؛ پیش از آنکه دیر شود

یکی دیگر از محورهای اصلی کنگره، توجه به پیشگیری و شناسایی زودهنگام گروه‌های در معرض خطر است.

در نگاه جدید، مقابله با اعتیاد نباید از زمانی آغاز شود که فرد به وابستگی شدید رسیده است.

خانواده، مدرسه، محیط کار و جامعه، همگی می‌توانند در شناسایی عوامل خطر و جلوگیری از گسترش آسیب نقش داشته باشند.

این رویکرد، بر پیشگیری به‌عنوان سرمایه‌گذاری اجتماعی تأکید دارد؛ سرمایه‌گذاری‌ای که اگرچه ممکن است نتیجه آن فوری دیده نشود، اما می‌تواند از هزینه‌های سنگین درمان و پیامدهای اجتماعی در آینده جلوگیری کند.

شعار کنگره؛ علم در کنار جامعه

«کوشش علمی، کنش جمعی و راهی به سوی جامعه‌ای ایمن از اعتیاد و رفتارهای پرخطر.»

این شعار، شاید بهترین خلاصه از رویکرد حاکم بر کنگره باشد. مقابله با اعتیاد، وظیفه یک وزارتخانه، دانشگاه یا دستگاه خاص نیست.

نظام سلامت، نهادهای آموزشی، خانواده‌ها، رسانه‌ها، سازمان‌های اجتماعی و سیاست‌گذاران، هر یک بخشی از این مسئولیت را بر عهده دارند.

«کوشش علمی» بدون تبدیل‌شدن به سیاست و اقدام اجتماعی، در کتابخانه‌ها و آرشیوهای دانشگاهی باقی می‌ماند و «کنش جمعی» بدون پشتوانه علمی نیز ممکن است به اقدامات مقطعی و کم‌اثر محدود شود.

پیوند این دو، همان نقطه‌ای است که برگزارکنندگان کنگره بر آن تأکید دارند.

یزد؛ میزبان یک گفت‌وگوی ملی

یزد در این روزها تنها میزبان یک گردهمایی علمی نیست؛ بلکه به محل گفت‌وگو درباره یکی از پیچیده‌ترین مسائل اجتماعی و بهداشتی کشور تبدیل شده است.

موفقیت کنگره زمانی روشن خواهد شد که نتایج پژوهش‌ها و گفت‌وگوهای آن، پس از پایان نشست‌ها، به برنامه‌هایی عملی در حوزه پیشگیری، درمان، کاهش آسیب و بازتوانی تبدیل شود.

حرف آخر و پیام روشن یزد

کنگره ملی و بین‌المللی اعتیاد و رفتارهای پرخطر در یزد، در شرایطی برگزار می‌شود که مسئله اعتیاد نیز مانند بسیاری از آسیب‌های اجتماعی، در حال تغییر است.

تغییر در الگوهای مصرف، گسترش رفتارهای اعتیادی جدید و ارتباط نزدیک اعتیاد با سلامت روان و دیگر آسیب‌های اجتماعی، نشان می‌دهد که نسخه‌های گذشته به‌تنهایی پاسخگوی مسائل امروز نیستند.

برای ساختن جامعه‌ای ایمن‌تر، علم باید از دانشگاه خارج شود، به سیاست و زندگی مردم راه پیدا کند و در کنار آن، جامعه نیز مسئولیت خود را در پیشگیری و کاهش آسیب بپذیرد.

شاید مهم‌ترین آزمون این کنگره نیز نه در روزهای برگزاری آن، بلکه پس از پایان نشست‌ها آغاز شود؛ زمانی که باید دید «کوشش علمی» چگونه به «کنش جمعی» و در نهایت، به تغییری واقعی در زندگی جامعه تبدیل خواهد شد.

این کنگره از ۱۱ تا ۱۳ شهریور ماه در بیمارستان شهید صدوقی یزد برگزار شد.

برچسب ها :

ناموجود
ارسال نظر شما
مجموع نظرات : 0 در انتظار بررسی : 0 انتشار یافته : 0
  • نظرات ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
  • نظراتی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • نظراتی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نخواهد شد.