یزد؛ شهر زنده در دل تاریخ، صنعتی پاک در سایه غفلت

یزد، نه یک موزه است و نه یک شهر مُرده با خاطرات کهنه. شهری‌ست زنده، با کوچه‌هایی که هنوز صدای اذان از گلدسته‌هایش می‌پیچد، با خانه‌هایی که هنوز در آن زندگی جاری‌ست و مردمی که در حسینیه‌ها و مساجد، آیین‌های دینی و فرهنگی‌شان را به همان سبک و سیاق گذشته، اما در دل اکنون برگزار می‌کنند. اینجا بافت تاریخی تنها سنگ و خشت نیست؛ زندگی‌ست، تنفس است، حضور است.
شهر جهانی یزد، گنجینه‌ای از میراث ملموس و ناملموس بشری‌ست که می‌تواند در قامت یک صنعت پاک بدرخشد؛ صنعتی که نه آلودگی دارد، نه زباله صنعتی، نه هیاهوی بی‌ثمر. گردشگری در یزد نه‌تنها فرصتی اقتصادی‌ست، که دریچه‌ای‌ست برای دیپلماسی فرهنگی، برای معرفی تمدنی که در دل کویر ریشه دوانده و از دل قنات و بادگیر تا دنیای امروز، همچنان سخن گفتنی دارد.
اما هر صنعتی زیرساخت می‌خواهد. نمی‌توان با شعار، چمدان گردشگر را بست یا با نوستالژی، بلیت سفر صادر کرد. گردشگری نیازمند حمل‌ونقل مطمئن و در دسترس است. این یعنی راه زمینی ایمن، قطار سریع‌السیر، و فرودگاهی که نه تنها پرواز به تهران و مشهد داشته باشد، که اتصال مستقیم به کشورهای همسایه و حتی مقاصد خاص گردشگری خارجی را برقرار سازد. گردشگری امروز، بازار رقابتی دارد و در این بازار، حمل‌ونقل کلید ورود است.
در کنار آن، نقش رسانه را نباید دست‌کم گرفت. رسانه‌ها، دیپلمات‌های فرهنگی این سرزمین‌اند. آن‌ها باید بتوانند تصویر واقعی، زنده و پررنگی را از یزد نشان دهند . تصویر مردمانی که در دل تاریخ زندگی می‌کنند، در خانه‌هایی تاریخی چای می‌نوشند و در مسجد جامع هشتصدساله، هنوز نماز عشق می‌خوانند.
و البته در این میان، نباید از یک واقعیت تلخ غافل شد: بسیاری از کسانی که در سخن، از گردشگری و ضرورت آن می‌گویند، در عمل و باور، به این صنعت اعتقادی ندارند. نگاهشان به گردشگر، نه از جنس فرصت، که از جنس مزاحمت است. هنوز برخی گردشگری را صرفاً تردد «توریست» می‌پندارند، نه گفت‌وگوی تمدنی. هنوز عده‌ای، در جلسات از گردشگری می‌گویند، اما در میدان، راه را بر آن می‌بندند. وقت آن رسیده است که برای شهری چون یزد، که با بحران آب، با تنش زیست‌محیطی و با فشارهای توسعه ناپایدار مواجه است، از صنایع آب‌بر و آلاینده فاصله بگیریم و به‌سوی صنایع پاک و کم‌آب‌خواه چون گردشگری، آموزش، فناوری‌های نرم و اقتصاد خلاق برویم؛ نه در شعار، که در عمل، نه در پوستر همایش، که در بودجه و تصمیم‌گیری.
اگر گردشگری در یزد بخواهد به صنعتی پایدار تبدیل شود، باید سه‌ضلعی زیرساخت، رسانه و مدیریت فرهنگی را جدی گرفت. این شهر ظرفیت جهانی دارد، اما تحقق جهانی شدن، تنها در قاب یونسکو نمی‌گنجد؛ باید در قاب قطار، در قاب هواپیما، در قاب روایت رسانه‌ای و در قاب گفت‌وگوی فرهنگی نیز دیده شود.درست روایت کنیم تا دیگران ما را درست بشناسند
دکتر حمید رضا عمادی .مدرس دانشگاه .پژوهشگر حوزه رسانه